22.08.2019, 09:34

Atatürk ve İnönü

Yıl 1921. Olayın geçtiği yer Akşehir. Gazi Mustafa Kemal Paşa, Fransa temsilcisi Franklin Bouillon ile buluşarak bir anlaşmaya varmış ve Adana’nın boşaltılmasını sağlamıştır. Yanına Malatya milletvekili Hilmi Beyi alıp atla kasabada gezintiye çıkmıştır. Bir medreseyi ziyaret edip öğrencilerle konuşmak ister. Daha sonra da bir milli eğitim okulunu… Her ikisinde de başı sarıklı hocalar vardır.

Bir sıranın başında durur, çocukların kitabına bakar ve gelişigüzel bir sayfa açar. ‘İtidal’ konulu sayfadan başlar sorular sormaya… Bir öğrenciye, “İtidal ne demektir oğlum?’’ Yanıt alamaz. Bir başkasına sorar. O da yanıtlayamayınca hocaya “Hoca efendi itidali tanımlar mısınız?”

Hoca, “ İtidal adaletten gelir.” Paşa, “Ben size itidalin nereden geldiği, nereye gittiğini sormadım. Anlamını sordum. Yanıt alamayınca” Çünkü kendin de bir şey bilmiyorsun” der.

Kendisi bilmeyen öğrencilerine ne öğretebilir ki…

Gene aynı coğrafya… Paşa, bir medreseyi ziyaret eder. Müderrise sorar: “Hoca efendi, dersiniz nedir ?” Yanıt: “Lisan-ül Arabi” Bunun üzerine Gazi, öğrencilerden birine bir cümle söyler ve Arapça’ya çevirmesini ister. Çeviremez. Sorduğu diğer öğrenciler de… Hocaya dönerek şöyle der: “Hoca efendi, memleket savaşıyor. İstiklâl ve varlığını kurtarmaya çalışıyor. Böylesi önemli zamanlarda Lisan-ül Arabi ile zaman geçirmek, bu gürbüz Türk çocuklarını cephelerden alıkoyarak bu karanlık odalara tıkmak günahtır. (Çünkü burası karanlık, pislik içindedir.)  Bir dil, bu tür karanlık odalar içinde öğrenilemez. Lisan öğrenmek daha çok bir çevre sorunudur. Akşehir, bir Anadolu / bir Türk kasabasıdır. Burada Arapça konuşan kimse yoktur. Onun için burada Arapça’yı öğrenmeye de gerek yoktur.

Şadan Gökovalı’nın bir kitabında okumuştum bu metni.

“Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı yapmış. Fransızca, İngilizce ve Almanca biliyor. Çok iyi satranç oyuncusu olan bir Osmanlı paşası. Günde beş vakit namaz kılan biri. Felsefe okuyor, viyolonsel çalıyor. Karısına evlilik armağanı olarak piyano alan bir opera meraklısı. Gogol ve Goethe’nin tüm eserlerini okuduğu söylenen bir edebiyat ve bilim sevdalısı.

Anlaşılmaz korkuları, kaprisleri, takıntıları olmayan bir yurttaş. Eleştirilere kulak veren biri. Bugün dediğini ertesi gün yadsıyan biri değil. Oğlunu, kızını ya da damadını devletin yüksek makamlarına getirme gibi bir eğilimi yok. Bir psikiyatra ihtiyaç duymayacak kadar sağlıklı bir vatandaş. Dünyanın dörtte üçünü dolaşacak kadar yurdundan uzak kalmamış. Beyefendi, asil ruhlu bir insan. İlkeli bir siyasetçi, güvenilir bir devlet adamı.

Böyle biriydi İsmet İnönü!

Böylesi anekdotlarla tarihe geçen değerlerimiz sayılamayacak kadar çok. Hasan Ali Yücel, İsmail Hakkı Tonguç, Reşit Galip, Mustafa Necati, Cahit Arf, Feza Gürsey, Aziz Nesin, Türkan Saylan ve niceleri…

Durduk yerde İsmet İnönü’ye övgüler düzen bir yazıyı kaleme almak aklımın ucundan geçmezdi. Ne var ki kimi siyasilerin oğlunu, kızını, damadını, sülâle boyu akrabalarını devlette bir işe yerleştirdiğine tanık olunca asil ruhlu devlet adamı İnönü’yü anımsatmakta yarar buluyorum.

İnönü’nün her şeyden önce okuduğu okullar belli, nereden hangi diplomayı aldığı da…  Hakkında şaibe olmayan bir asker ve siyasetçi.  Kaba dille konuşan  kaba saba biri değil, centilmenin teki! Her şeyden önce tarih bilinci olan, kültürlü biri. Cepheden cepheye koşmuş bir asker. Çocukları çürüğe çıkmayan bir baba… Sözüne güvenilen bir politikacı.

Devleti tek başına yönetmek gibi bir derdi olmayan yönetici. İngiltere’de, İsviçre’de bankalarda altınları, dövizleri olmayan bir yurttaş.

Anlatabildim mi bilmem!

Yorumlar (0)
12
parçalı az bulutlu
banner17
Günün Karikatürü Tümü
Günün Anketi Tümü
Bergama İl Olmalı mı?
Bergama İl Olmalı mı?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 31 80
2. Fenerbahçe 31 75
3. Samsunspor 32 54
4. Beşiktaş 31 52
5. Eyüpspor 32 50
6. Başakşehir 31 48
7. Trabzonspor 31 45
8. Göztepe 31 43
9. Konyaspor 32 43
10. Kasımpaşa 31 42
11. Gaziantep FK 31 42
12. Kayserispor 31 40
13. Antalyaspor 31 40
14. Rizespor 31 37
15. Sivasspor 32 34
16. Alanyaspor 31 34
17. Bodrum FK 32 34
18. Hatayspor 31 19
19. A.Demirspor 31 -2
Takımlar O P
1. Kocaelispor 36 69
2. Karagümrük 36 63
3. Gençlerbirliği 36 62
4. Bandırmaspor 36 60
5. İstanbulspor 36 58
6. Erzurumspor 36 58
7. Iğdır FK 36 55
8. Boluspor 36 55
9. Amed Sportif 36 54
10. Ümraniye 36 53
11. Esenler Erokspor 36 52
12. Keçiörengücü 36 51
13. Ahlatçı Çorum FK 36 51
14. Sakaryaspor 36 48
15. Pendikspor 36 45
16. Manisa FK 36 44
17. Ankaragücü 36 42
18. Şanlıurfaspor 36 40
19. Adanaspor 36 30
20. Yeni Malatyaspor 36 -21
Takımlar O P
1. Liverpool 34 82
2. Arsenal 34 67
3. Newcastle 34 62
4. M.City 34 61
5. Chelsea 34 60
6. Nottingham Forest 33 60
7. Aston Villa 34 57
8. Fulham 34 51
9. Brighton 34 51
10. Bournemouth 34 50
11. Brentford 33 46
12. Crystal Palace 34 45
13. Wolves 34 41
14. M. United 34 39
15. Everton 34 38
16. Tottenham 34 37
17. West Ham United 34 36
18. Ipswich Town 34 21
19. Leicester City 34 18
20. Southampton 34 11
Takımlar O P
1. Barcelona 33 76
2. Real Madrid 33 72
3. Atletico Madrid 33 66
4. Athletic Bilbao 33 60
5. Villarreal 33 55
6. Real Betis 33 54
7. Celta Vigo 33 46
8. Osasuna 33 44
9. Mallorca 33 44
10. Real Sociedad 33 42
11. Rayo Vallecano 33 41
12. Getafe 33 39
13. Espanyol 33 39
14. Valencia 33 39
15. Sevilla 33 37
16. Girona 33 35
17. Deportivo Alaves 33 34
18. Las Palmas 33 32
19. Leganes 33 30
20. Real Valladolid 33 16

Gelişmelerden Haberdar Olun

@